07-12-13

Permacultuur en Esmeralda Borgo

 

Permaculturelogo.jpg

In het nr 67 van Oikos schrijft Esmeralda Borgo onder detitel ' Met permacultuur oplossingsgericht nadenken over duurzaamheid ' , een wat vage titel maar inhoudelijk zat het voor mij helemaal snor. Het was duidelijk, ook voor leken, waar permacultuur voor staat.

Even kort : Een natuurlijke manier  om voedsel te produceren.

Even wat langer en dus iets complexer : Permacultuur gebruikt de natuur als gids, denkt holistisch vanuit een systeembenadering , is oplossingsgericht, is een benadering die vertrekt vanuit een ontwerp, is gebaseerd op samenwerking en onderlinge verbanden en creëert overvloed en harmonie.

De rest van het betoog vloeit daar uit voort maar wat mij persoonlijk als nieuwe elementen in de uiteenzetting trof, wil ik graag nog eens oplijsten. Verrassend, dat wel, maar toch ook weer logisch. En dat gaat over de bredere benadering die ook mogelijk is, naast de onderdelen van een natuurlijk ecosysteem.

1. De permacultuurbeweging begint ook na te denken hoe je menselijke systemen efficiënter en duurzamer kan maken. Maw hoe kan je de ontwerpmethode , bekend voor tuinen en land- en bosbouwproductie, ook breder kan gebruiken.  Gebouwen of landschapsarchitectuur. Of op je eigen persoonlijke levensstijl, je energieverbruik, mobiliteit, waterverbruik, afval, etc.  

2. De 3 basisprincipes van de permacultuur, zorg voor aarde, mensen en eerlijk delen vertalen naar de economie is verrassend : bv eerlijk delen is amper te verzoenen met de heersende ideologie van de competitieve neoliberale markteconomie, waar steeds minder ruimte is voor herverdeling. 

3. Transitie tracht de lokale gemeenschappen veerkrachtiger te maken door oa te streven naat hogere onafhankelijkheid van olie. Ze werken ook aan een grotere sociale cohesie. Zelf verantwoordelijkheid nemen en niet steeds maar kijken naar bedrijven en overheden.

4. Sociale permacultuur zorgt dus voor de mens. Persoonlijke duurzaamheid is een nieuw begrip : wie niet in staat is om te werken aan zijn persoonlijke duurzaamheid is moeilijker in staat om te werken aan duurzaamheid in het algemeen, op wat langere termijn. 

5. We hoeven ons niet te laten meeslepen door producten en keuzes die de comsumptiemaatschappij ons voorschotelt, we hoeven niet te wachten op wat de overheid ons voorschotelt en we ons niet verstoppen achter beweringen zoals ' het maakt toch niets uit wat ik doe'. Treed uit je comfortzone en doe de dingen waar je wel invloed kan op hebben, hoe klein ook. Aldus treden we uit onze oude patronen en gewoonten als te passieve consument die zich laat ' leiden '.

29-11-12

Klimaatonderhandelingen,levensstijl,vrijheden en transitie

klimaatonderhandelingen, levensstijl, vrijheden, transitie, sing for the climate, klimaatwakes, gert goeminne, extra knack, groene vingertje

Uit een artikel met als titel ' De vloek van het groene vingertje ' van Gert Goeminne gepubliceerd in een Extra Knack van 21 november 2012, las ik volgende - voor mij - kernpassages die aantoonden dat de transitiebeweging minstens op het goede spoor zitten.

Levensstijlen zijn niet onderhandelbaar tijdens klimaatonderhandelingen : In wezen gaan klimaatonderhandelingen niet over CO² reducties, maar over levensstijl. Maar niemand durft daar vandaag aan te raken, uit schrik het verwijt te krijgen het ' groene vingertje ' naar het hoofd geslingerd te krijgen.

Vrijheid is een centraal begrip in onze moderne westerse samenleving en bepaalt voor een groot deel ons idee van het goede leven.

Een gigantisch vleesaanbod dat alleen maar kan bestaan bij gratie van het kaalkappen van het Amazonewoud ter wille van de veevoederindustrie, fruit en groenten die het hele jaar door beschikbaar zijn door energie-intensieve kasteelt en instant ingevlogen producten : het zijn maar enkele van de verdoken waarheden die ons maagdelijk idee van een vrije keuze verstoren.

Zijn er vrijheidsvormen denkbaar die niet alleen op een sociaal en ecologisch verantwoorde manier georganiseerd kunnen worden, maar die ook levenskwaliteit garanderen ? Behalve duidelijke milieuwinst biedt de zogenaamde korte keten ( van producent rechtstreeks naar consument ) ook de garantie det je een eerlijke prijs betaalt voor een eerlijk product. Deze nieuwe vrijheidsvorm ervaren veel mensenals een verbetering van hun levenskwaliteit. 

Op vergelijkbare manier wordt ook in andere domeinen geëxperimenteerd met een aantal vertragende ingrepen, die vertrekken vanuit die vraag naar levenskwaliteit. Lokale voedselsystemen, cohousing, autodelen, complementaire muntsystemen : het zijn stuk voor stuk alternatieve vrijheidsvormen die het bestaande ontwikkelingsmodel uitdagen in zijn concreetheid, veeleer dan het onder de nietszeggende noemer ' neoliberalisme ' weg te zetten als oorzaak van alle kwaad.

De evidente tegenwerping dat die niches ook maar druppels zijn op een hete plaat, vertrekt immers vanuit de typische consumptielogika die ze juist tracht te doorbreken.

Experimenteerdrift is uiteraard niet voldoende om dit potentieel verder aan te boren. Alternatieve vrijheidsvormen zullen ook politiek bepleit moeten worden als ze willen opklimmen tot mainstreamniveau, omdat ze botsen met een aantal gevestigde belangen.

De vraag die zich daarbij stelt voor de milieubewegingen is dan ook of ze zich niet beter toeleggen op het vormgeven van een maatschappelijke tegenstem vanuit deze en andere experimenten in plaats van op het vormgeven van de collectieve wanhoop.

Hvandeker : Ik denk dat dit een correct verhaal is, met uitzondering van de laatste passage. En/en in plaats van of/of. Ook protestacties ( oa Sing for The Climate, klimaatwakes  en vele andere ) blijven noodzakelijk. De transitiebeweging met zijn vele groepen en groepjes in Vlaanderen zoeken en tasten maar passen wel in deze redenering. 

 

 

22-05-12

Pas gelezen : Einde aan de groei

einde aan de groei, richard heinberg,  transitie, stationaire economie

Een paar dagen geleden heb ik het boek ' Einde aan de groei ' van Richard Heinberg uitgelezen en het was een voltreffer. Ondertussen heeft ook mijn schoonbroer Hugo van Dienderen hetzelfde gedaan ( ook tijdens ons gezamenlijk verlof in de heerlijke Provence ) en blijkbaar was ook hij sterk onder de indruk van de complexe en soms schokkende situatie waarin ' de steeds groeiende markten '  Jan met de Pet hebben gebracht. Het  boek zit vol met informatie over de beroerde toestand van deze wereld. Maar er worden ook oplossingen aangereikt, kleinschalig en andere. Zo worden de transitiebewegingen als veerkrachtige reacties aangestipt.

Een aanrader, het best geciteerd in de ondertitel ' Ons aanpassen aan de nieuwe economische realiteit '  , ook : We maken deel uit van een omwenteling/transitie  van een op fossiele brandstoffen, schulden en groei gebaseerde economie naar een duurzame, op hernieuwbare energie gebaseerde stationaire economie die de aardse reserves respecteert. 

ps Ik had het boek geleend van een vriendin, op die manier kunnen velen genieten van dit schitterend, maar moeilijk boek.

09-01-12

Een architecte met voeling voor mensen

lokale grondstoffen,toekomstige gebruikers,bouwwerf,architecten,vakmanschap,transitie

 

Een artikel in Weekend Knack nr 1 van 2012, met als titel ' Over 30 jaar zijn wolkenkrabbers ouderwets ' , een uitspraak van de Duitse architecte Anna Heringer , heeft mijn volle aandacht gekregen. Dat komt tot uiting in volgende opvallende uitspraken :

1. Binnenkort bouwen we alternatiever , liefst met lokale grondstoffen zoals leem, stro en hout.
2. Veel hedendaagse bouwprojecten houden nauwelijks rekening met de toekomstige gebruikers, de bewoners en de veranderingen in de leefgewoonten.
3. Architecten zouden een tijd op de bouwwerf moeten werken, liefst ook met hun handen.  
4. Ik denk dat het goed is dat Europa wat verarmt en versobert , op die manier worden mensen weer vindingrijker om te overleven.
5. We zij allemaal teveel consument, waardoor we de voeling met de productie zijn verloren.
6. We leven in een tijd dat we overspoeld worden met informatie, terwijl het vakmanschap bijna volledig is teloorgegaan en ook niet of nauwelijks wordt gewaardeerd.
7. Onlangs reed ik in Brussel met een elektrische fiets. De mensen applaudisseerden... als je vroeger met een Porsche door de straat scheurde keek iedereen met bewondering en nu kijken ze boos en roepen wauw naar een elektrische fiets. Het beweegt stilaan tussen de oren...
8. Ik denk dat er een maatschappelijke evolutie aan de gang is : mijn vader, een landschapsarchitect, is  nu volledig overgeschakeld op het kweken van groenten.

Hvandeker : Transitie richt zich ook op hoe en waar mensen in de toekomst willen leven en dus willen wonen. En sommige architecten houden voeling met die realiteit.

06-03-11

Nieuwsbrief NR 1 Transitie, Permacultuur en Eetbaar Ekeren

Nieuwsbrief Nr 1 van Transitie EkerenTransitie2.jpg

Onze groep Transitie Ekeren bestaat al sinds oktober 2010 en is groeiende. De hierin gebruikte begrippen uitleggen is niet altijd even gemakkelijk, maar in de volgende 2 paragraafjes werd een heel goede en vooral ' mooi verwoorde ' poging ondernomen.

 

 

TRANSITIESTEDEN EN -DORPEN stellen zich tot doel de lokale gemeenschap voor te bereiden op een toekomst met minder olie, terwijl ze tegelijkertijd een antwoord willen bieden op de problematiek van klimaatverandering. Gemotiveerde bewoners werken ter plekke aan een samenleving die niet meer afhankelijk is van fossiele brandstoffen. Het idee van de TRANSITIESTEDEN komt uit Engeland, waar het aantal initiatieven sinds 2007 een hoge vlucht heeft genomen. Er zijn ondertussen tal van steden en dorpen waar burgers met positieve initiatieven het heft in eigen handen hebben genomen om hun gemeenschap weerbaar te maken voor de onvermijdelijke gevolgen van energieschaarste en klimaatverandering.
De bedoeling van de initiatiefnemers achter Transitie netwerk Vlaanderen is om het model van de Transitiesteden en – gemeenten ook in Vlaanderen voeten in de aarde te geven. Dat begint ondertussen aardig te lukken, getuige de sterke lokale groepen van geïnteresseerden die met het inspirerende idee aan de slag gaan. In en rond het Antwerpse zijn er transitiegroepen actief bezig met het verminderen van hun energieverbruik, het samen gebruiken van materialen, gemeenschappelijk eetbare tuinen te installeren, vergeten vaardigheden nieuw leven in te blazen of gemeenschappelijke eetmomenten te organiseren om het ' samen' leven echt te beleven.

Ook in Ekeren zijn wij dus van start gegaan met een transitiewerkgroep, waaruit een eerste werking : ‘Eetbaar Ekeren’ is ontstaan. Doel is meer graspleinen in Ekeren om te dopen tot eetbare pleintjes voor en door de burgers. Dit jaar start een eerste klein project in de Gerardus Stynenlaan om een bestaand grasveldje om te toveren naar een uniek, lekker, mooi, nuttig en eetbaar pleintje. ( Tekst : Geert Van Gompel en Erik Baelus).

Waar werken wij zoal aan bij Transitie, Permacultuur en Eetbaar Ekeren ?

De transitiegedachte, onze groep en wat we willen bereiken bekend maken in Ekeren en ( een beetje ) verder.

Het verzorgen van onze interne en externe communicatie.

Contact leggen en samenwerken met andere groepen, organisaties , scholen of verenigingen.

Ideeën en informatie uitwisselen , oa tussen pot en pint op een maandelijks transitie-café.

Zoeken naar en aanleggen van eetbare privé tuinen alsook van geschikte openbare grond die kan dienen voor meer, mooi, nuttig en eetbaar groen in Ekeren. Wij willen dus voldoende kleinere bomen en ander groen aanplanten en er tegelijkertijd mede voor waken dat grote bomen, die ons voor een stuk gezond houden en ander comfort geven, om de foute redenen voor de bijl gaan.

Het ruilen van grond en arbeid, gewoon en/of elektronisch via het internet.

Nastreven dat transitie geen last is of wordt maar een positief,veerkrachtig en prettig gebeuren waardoor Ekeren en de Ekerenaars de stap zetten naar een meer ecologisch en sociaal leven.

 

Kalender voor de nabije toekomst.

Zondag 13 maart : Guy Cotemans geeft een rondleiding in zijn permacultuurtuin,Bonapartelaan 33-39 te Kapellen. Samenkomst aldaar om 11 uur.

Woensdag 16 maart : Stuurgroep bij Sus en Greet, Beenhouwerstraat 11 te Ekeren Centrum. Aanvang 20 uur. Aparte uitnodiging volgt nog.

Zondag 20 maart : Fietstocht door Ekeren , op bezoek bij of op zoek naar ( potentiële) gronden voor eetbare privé en openbare tuinen. Vertrek op de hoek van de Gerardus Stynenlaan en het Laar om 14 uur.

Zaterdag en zondag 2 en 3 april : Workshop eetbare tuinen in Friesland, gegeven door Guy Cotemans. Meer informatie bij hem of op de website van het zonnehuis aldaar : http://www.hetzonnehuis.nl/data/asp/pagina.asp?land=nl&am...

Vrijdag 15 april : eerste Transitie -café bij EVA, Schutstraat 10, Ekeren Centrum.

Vrijdag 20 mei : tweede Transitie-café bij EVA.

Zaterdag en zondag 21 en 22 mei : Transitie inloopdagen in de Shelter te Borgerhout. Details in volgende Nieuwsbrief .

 

Zaterdag en zondag 4 en 5 juni : Ekers  Transitiestandje op de Ecotuindagen te Brasschaat. Details in volgende Nieuwsbrief .

 

Wat verder in het jaar.

Aangezien het district Ekeren te kennen heeft gegeven achter ons project te staan, maar wat tijd nodig heeft om te beslissen, zullen de goedgekeurde openbare aanplantingen van eetbare tuinen normaal gezien pas in de het najaar plaatsvinden. Dat geeft de leden van de werkgroep Eetbaar Ekeren evenwel de tijd om ontwerp en begroting op te maken en alles gedetailleerd te plannen. Er kan dan ook een inventaris opgemaakt worden van potentiële plekken om Ekeren van meer, mooi, nuttig en eetbaar groen te voorzien. Ook de zoektocht naar andere mogelijkheden om ons bekend te maken, bijvoorbeeld om mooie of eetbare planten en zaden te ruilen, zoals op de Ekerse Parkfeesten, de KWB -Donk plantenruildag of de EVA Rommelmarkt, gaat rustig voort.

Ook andere suggesties zullen worden onderzocht : Het uitwerken van een echte voorbeeldtuin, van een permanent promotiestandje, het zoeken naar een kunstenaar die de ' voor ' en ' na ' tuintontwerpjes tekent , het sensibiliseren van ontwerpers van openbaar groen, alsook het aanmaken van tuinbordjes met een tekst zoals ' hier komt binnenkort een Ekerse eetbare tuin '.

De transitie naar ' Ekeren, een droom van een district ' zal ook nog op andere vlakken van start gaan. Een greep uit de ideeën : hoe op een aangename manier energie besparen, opstarten van een uitleendienst om gezamenlijk materiaal te gebruiken, een reparatie-café oprichten teneinde niet alles onmiddellijk te moeten wegwerpen.....

 

.

05-07-10

Vrienden van de ecologie... een beetje nieuws

1. MO jul/aug 2010 : Het Vlaamse middenveld werkt aan transitie. Dat de overgang naar een andere, groene economie de juiste richting is, betwijfelt bijna niemand meer. Maar het lijkt makkelijker gezegd dan gedaan. Dat is de hoofdgedachte van het boek Terra Reversa van Peter Tom Jones. Daarom ook zou er een transitienetwerk moeten komen van het ( progressieve ) middenveld, georganiseerde verenigingen maar ook niet-georganiseerde en zelfs privé personen. Transitieprocessen zijn geen louter technocratische acties, zij hebben vooral een sociale dimensie. Wat zijn hun werkvelden : ontwikkelen van een gezamenlijk streefbeeld van rechtvaardige duurzaamheid, leren van elkaar, werken aan een groter draagvlak en beïnvloeden van beleidsprocessen en bestaande transitieprocessen. Dat kan vooral tot stand komen via het middenveld, niet de politiek en ook niet het bedrijfsleven, maar beide laatsten zijn wel van groot belang ter ondersteuning van de definitieve implementatie ervan.  

Hvandeker : Dit netwerk moet naar buiten komen en erg breed recruteren. Dat proces begint pas en dus is er nog heel wat werk aan de winkel. Het artikel is duidelijk wat de doelstelling betreft, echter de weg naar transitie is nog steeds zeer lang en onbekend. Misschien voor de benadering van onder naar boven  : ontsnappen aan de olie-afhankelijkheid en het pad naar een veerkrachtiger samenleving www.transitie.be  

voedsel1

 

 

 

 

 

 

 

 

2. MO juli/aug 2010 : Solar zonder Grenzen, een project van de Bruggeling Bert Bernolet, zorgt voor het plaatsen en leren onderhouden van ( kleinschalige) zonnepaneelinstallaties bij arme gemeenschappen in het Zuiden, zoals Afrika , Azië en Zuid Amerika. Hoofdzaak is dus kennisoverdracht teneinde duurzaamheid en ontwikkelingssamenwerking te koppelen. www.solarzondergrenzen.be en www.bar-solar.be

Hvandeker : misschien een druppel op een hete plaat, maar een belangrijke druppel omdat het aspekt kennisoverdracht de juiste benadering is voor dit type samenwerking.  

zonnepanelen
  

13-02-10

Wat is transitie ?

Ik ben zonet in het boek begonnen ' Het Transitie Handboek ' of ' van olie-afhankelijkheid naar lokale veerkracht, geschreven door de oprichter van de Transitie-beweging Rob Hopkins.

Ik ben razend nieuwsgierig naar de inhoud, want heb onlangs iemand in Ekeren gevonden ( van wie ik dit boek leen ) die daar vol vuur en erg gedreven over spreekt. Het lijkt geen alleszaligmakende reeks aanbevelingen, maar het gaat er wel naartoe.

Piekolie en klimaatverandering veroorzaken soms momenten van moedeloosheid, machteloosheid en neerslachtigheid terwijl de transitiebeweging de dingen inspirerend en positief trachten te benaderen.

Het gevolg van al dat lezen is de beperkte tijd die ik aan mijn blog zal kunnen besteden, maar ik beloof dat er een korte bespreking volgt... één van de volgende dagen of weken.

6782_toparticlephoto
 

22:46 Gepost door hvandeker in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: transitie, rob hopkins, piekolie, transitiebeweging |  Facebook |

19-11-08

Welkom in Nieuwland, welkom in transitieland

bloemen2

Bron : WE Knack, Trend Ecologisch wonen.

De grondstoffen geraken stilaan op en de aardbol heeft koorts. Paniek is nooit goed maar transitiedenkers vinden wel dat het tijd is voor een nieuw hoofdstuk waarbij het bij deze mensen niet gebleven is bij theoretische denkoefeningen maar bestaan er ondertussen reeds transitiesteden. Geen fictie maar realiteit dus.

Ooit zal de mens het absurd vinden : dat zijn voorouder elke dag opnieuw en zonder wroeging een CO2-uitstotende auto instapte die bovendien liters olie opdronk. Dat hij druiven at in de winter. En het toilet doorspoelde met drinkwater, terwijl er miljoenen mensen nagenoeg geen drinkwater hebben. Dat er in de Stille Oceaan in alle stilte 2 drijvende vuilnisbelten ronddobberden, elk ter groote van de VS. Dat dagelijks tonnen maagdelijk papier door printers schokten en in prullenmanden belandden.

En vooral, dat dit allemaal bleef gebeuren, zelfs al wisten toen al beter.

Maar er waren er gelukkig een aantal anderen, die toen reeds droomden van iets anders, een nieuw tijdperk, een nieuw land. Transitiedenkers werden ze genoemd naar de overgang naar een nieuw systeem genoemd. Een nieuwe vorm van denken, van leven, zeker van samenleven. Er zijn vandaag duizenden signalen dat het huidige systeem aan het zieltogen is : voedselprijzen stijgen abnormaal, ijskappen smelten, olie- en gasprijzen zijn veel te hoog, banken hebben geweldige problemen, ook de economie slabbakt en het woord recessie is weer daar...

In het nieuwe tijdperk is de levenskwaliteit groeiende, want oa minder afhankelijk van grondstoffen en olie. De buikriem aanhalen hoeft echt niet, zo zeggen ze.

Dit transitiedenken is groeiende en mocht je de smaak te pakken hebben of willen krijgen : er zijn een aantal interessante websites op het internet.

Over plan C : www.plan-c.eu

Over duurzaam wonen en bouwen : www.duwobo.be

Over het Vlaams Instituut voor bio-ecologisch bouwen en wonen : www.vibe.be

Over bestaande transitie steden en stadsdelen , vooral in een aantal Angelsaksische landen : http://totnes.transitionnetwork.org  

Hvandeker : Fictie of realiteit ?  Het zit er allemaal wat tussenin, maar alleen al de aanstekelijke aanpak en de dynamiek van een aantal medewerkers aan de KU Leuven en het Leuven Materials Research Centre ( promotoren van plan C ) werkt werwend en enthousiasmerend.

20-10-08

Harde cijfers van de WHO : Heel veel extra groene jobs tegen 2030

zonnepanelen1

De omschakeling naar de CO2-arme economie is geen gevaar voor en zet geen rem op de tewerkstelling, integendeel. Tegen 2030 kunnen er 12.000.000 extra nieuwe groene jobs worden bijgemaakt en dat is geen ' boodschap ' van een groepje groene jongens en meisjes maar de resultaten van een recente  studie van de Wereld Handels Organisatie WHO . Deze evolutie is nu reeds stilaan aan de gang : nu reeds is er meer tewerkstelling in de alternatieve energie en technologie dan in de klassieke productie met fossiele brandstoffen. Ook een Amerikaans onderzoek toont aan dat investeren in propere technologie 4 x meer jobs oplevert dan investeren in de petroleumindustrie. Overigens zegt men dat de transitie op de lange baan schuiven vanwege de economische ( en financiële ) crisis geen optie is want investeren in groen beleid zal de economieën alleen maar sterker maken. Bron : De Morgen dd 27/9/2008.

Hvandeker : een aantal opmerkelijke ( maar niet echt verrassende ) vaststellingen, temeeer omdat ze uit een onverwachte hoek komen . Het tij keert, stilaan maar zeker is de groene economie zichtbaar aan het worden. Alleen gaat het erg traag, veranderen is niet steeds welkom in vele hoofden. Maar het moet : anders gaat de aarde naar de kolen... het woord transitie zal nog dikwijls vallen en steeds meer.

  

13-10-08

Ontwerp voor een nieuwe samenleving

transitie

Bron : MO nr 58 van oktober 2008

' Hoge voedselprijzen, olieprijzen, eindige grondstoffen, opwarming van de aarde en de crisis op de financiële markten : het zijn allemaal symptomen van een systeem in moeilijkheden. In plaats van te zitten zeuren , zijn er groepen mensen die zoeken en experimenten opzetten voor een radicale nieuwe aanpak : woorden als ' transitie ' en ' permacultuur ' geven aan in welke richting er bij voorkeur dient gekeken te worden. We moeten de overgang maken van de huidige samenleving ( welke botst op economische, ecologische en maatschappelijke grenzen ) naar een nieuwe samenleving met een hogere levenskwaliteit met kleinere ecologische voetafdruk, minder afhankelijk van olie en andere grondstoffen.

Wil je er meer over weten ?

Enkele websites welke je op weg kunnen zetten ( Nederlandstalig) : www.transitie.be

( Engelstalig ) : www.landmatters.org.uk ; http://transitionculture.org ; http://totnes.transitionnetwork.org ; www.riverford.co.uk