Niet iedereen maar toch velen zullen deze professor kennen van uiteenzettingen op TV over economie, financiën, ed. Echter in het interview in De Tijd van 30 juli 2011 schuift hij zaken, stellingen, gedachten naar voor die, volgens mij, heel wat waarheid bevatten. Anders gezegd, sommige van zijn argumenten staan mij wel aan. Ik zet de belangrijkste op een rijtje :

1. De macro-economie zit op een dood spoor. Men heeft het idee van de rationele mens op de spits gedreven en totaal wereldvreemde modellen ontwikkeld. Economen beperken zich tot adhoc-oplossingen om een systeem dat niet werkt toch maar te kunnen behouden.

2. Ongrijpbare elementen zoals geluk en eigenwaarde moeten in onze economische analyses. We hebben nu meetinstrumenten daarvoor want geluk zit in de hersenen en die kan je meten met scans. Onlangs was er een studie over hoe ongelijkheid het geluk van mensen ondermijnt. En er zijn de enquetes die vaststellen dat de voorbije 40-50 jaar het geluk niet is toegenomen, ondanks de sterk stijgende welvaart, een grote paradox...   De Grauwe ergert zich aan de overdreven focus van economen op groei. Volgens hem zou geluk centraal moeten staan in een samenleving. Een opmerkelijk standpunt voor een zogezegd koele en rationele econoom. Bedrijven die erin slagen een cultuur te creëren waar werknemers zich gewaardeerd voelen zijn goede bedrijven waar mensen zich inzetten. De kern van geluk is volgens hem niet te veel verlangens te koesteren.

3. De afbraak van industrie is niet eens een negatief verhaal. Ook niet de afbraak van de landbouw ten voordele van de industrie. Het is allemaal een kwestie van technologische vooruitgang en productiviteitsgroei. In de industrie  heb je steeds minder mensen nodig om spullen te produceren. Die kunnen dan iets anders gaan doen, bv in de dienstensector. Dat is een positieve evolutie : de bijna vanzelfsprekende overtuiging dat de volgende generatie  het beter zal hebben dan de voorgaande, lijkt te wankelen, echter niet voor De Grauwe. Met één voorwaarde : het milieu.

4. Het milieu blijft dus de grote onbekende. De globalisering heeft miljarden mensen uit de armoede geholpen, maar de keerzijde is de belasting voor het milieu. Problemen zoals de opwarming van de aarde en de grondstoftekorten worden onvoldoende beheerst. Daarom kunnen bedrijven niet zomaar worden vrijgelaten : ze vervuilen en berokkenen schade aan anderen. Het gaat over externe kosten welke niet in de productieprijzen verrekend zijn. De overheid moet daar als arbiter optreden om die vrijheid af te bakenen. De Grauwe gelooft niet meer in de zelfdiscipline van de markten en ook hij wil een sterke overheid ter bescherming van milieu en sociale zekerheid.

5. In het huidige politieke debat zit iedereen vast aan zijn eigen taboes en wordt er niet meer ' out of the box ' gedacht. Zo is er de problematiek van de decentralisatie. Ik geloof niet dat dit de richting is waarmee we onze maatschappelijke en economische problemen ( zoals het pensioenprobleem, de gezondheidszorg of de investeringsbereidheid) kunnen oplossen.  Mensen verwachten soms teveel van de politiek : de Vlaams-nationalisten gaan hun mythe niet kunnen waarmaken.    

Al is het een kunst om met weinig woorden veel te zeggen, toch heeft die manier van communiceren ook nadelen. Maar heel wat mensen vinden enkele lijnen soms toch meer dan voldoende. Dit gezegd zijnde, gaan we dat hier ook in de praktijk proberen te brengen : enkele lijnen nieuws en even zoveel commentaar, als dat nodig zou zijn.

1. DM 29/1 Te hoge emissie giftige ( vluchtige organische ) stoffen alsook het kankerverwekkend benzeen in meer dan 50 % van de tankstations, zegt Test Aankoop. De EU heeft de grens gelegd op 5ug per kubieke meter en soms is dat bijna 1.000 ug. Een oplossing zou zijn een recuperatiesysteem dat werkt ( de meesten hebben het maar het werkt niet of niet goed.

Hvandeker : Een systeem dat niet werkt staat gelijk aan geen systeem. Waar is de controle van Europa ? Moeten we dan een gasmasker opzetten als we gaan tanken of toch maar ineens de aankoop van een electrische wagen overwegen ?

2. Knack 27/1 : Als Paul De Grauwe, hoogleraar internationale economie aan de K.U. Leuven, het voor het zeggen had zou hij direkt een zware belasting op fossiele brandstoffen toepassen , dit om de creativiteit uit te lokken om te zoeken naar betere alternatieven voor energie en van produceren. Goed voor het milieu en goed voor de tewerkstelling.  Een 2de verrassend idee is het weren van SUVS, 4x4 ofte terreinwagens in de stad, bijvoorbeeld door personenvoertuigen van een bepaald gewicht niet meer toe te laten. Dit is ook een sociale maatregel want veiligheid voor de ene creëert onveiligheid van de andere.

Hvandeker : Daar is geen speld tussen te steken. De overheid zou de mensen en het milieu hierdoor beter beschermen en het voorbeeld geven voor wat betreft de richting dat we zouden moeten uitgaan.    

3. DM 23/1 Internet 3.0 wordt goedkoper en veel groener. De doelstelling op termijn van het internationale project ' Green Touch ' is oa : met de electriciteit die gezinnen vandaag gebruiken om 1 dag te surfen, zullen ze binnenkort 3 jaar het internet kunnen gebruiken. Aan dit project werken oa mee : 15 internationale partners zoals China Telecom, Universiteit van Stanford, het Massachusetts Institute of Technology en... de Belgische Bell Labs en IMEC die een belangrijke rol hierin zullen spelen. Het internationale dataverkeer, dat in 2030 20 tot 30 keer groter zal zijn, genereert zoveel CO2 als 50 miljoen auto's. Ook wordt dit dataverkeer steeds duurder. En daarom moet de energie steeds efficiënter worden ingezet. Het project geeft zichzelf 5 jaar om dat te realiseren en 10 jaar om dat te commercialiseren en daarbij wordt alles opnieuw en terdege in vraag gesteld. Een autocomputer die de files voorspelt en omzeilt, sensoren die bij naderende hartaanvallen een alarm uitsturen of domoticasystemen die reageren op weersvoorspellingen, het wordt allemaal mogelijk...

Hvandeker : Als ik dat allemaal mag geloven, waarom zou ik twijfelen aan de genoemde instituten, dan ziet de toekomst er al iets anders en beter uit.

Meer weten ?    

4. DM 23/1 en 25/1 : Onderzoek naar manipulatie van gas - en ook electriciteitsprijzen door enkele grote spelers op de energiemarkten. CREG, de energiewaakhond die opkomt voor de consumenten, spreekt van een nieuw rapport met bewijzen. De Raad voor de Mededinging begint een onderzoek. Politici spreken over boetes en gerechtelijke vervolging. Ook de eis ' geld terug ' voor alle benadeelden , eventueel via een ' class action ofte groepsvordering' werd nogmaals geformuleerd.  

Hvandeker : Waakhonden genoeg, alsook klokkenluiders en het gerecht maar hoe sterk of zwak staan deze tegenover multinationals met veel advokaten en nog veel meer geld ? Als consumenten jaren teveel hebben betaald dan zou het niet meer dan normaal zijn, als het tenminste bewezen kan worden, dat de benadeelden hun geld terug krijgen. Zelfs als dat zou lukken, wie zegt dan dat  die verliezen niet opnieuw zullen doorgerekend worden ? En zo zijn we opnieuw bij af. Een doembeeld misschien, maar onmogelijk is het niet...

Hvandeker : Dit artikel, afkomstig uit de Nieuwsbriefnr 68 van Pala, sluit eigenlijk naadloos aan bij het vorige ' Eigen tewerkstelling eerst ' en gaat dus opnieuw over gemiste kansen voor de industrie , in dit geval ' aangestuurd ' door de banken... Hetzelfde liedje maar met andere hoofdrolspelers. Dirk Barrez slaat de nagel op de kop. Deze tekst is ook terug te vinden in DM van vandaag. Geef ons bankiers die aanvoelen waar het vandaag om draait : verstandige investeringen die de aarde niet uitputten en die de mensen echt nodig hebben.   

' Groot is de verbazing als de diepe financiële en economische crisis in het zwaar getroffen België niet eens tot een fundamenteel debat leidt over welke banken nodig zijn om ook morgen een welvaartsstaat te zijn.

Want voor een goede samenleving heb je een economie nodig die de goederen en diensten voortbrengt die mensen nodig hebben. En daarvoor zijn banken nodig die hun job kennen en het spaargeld uit de samenleving weten om te zetten in de economisch en maatschappelijk meest nuttige projecten. Enkele Belgische grootbanken zijn in die opdracht grandioos gebuisd.

In die huidige crisis - die ook een milieucrisis is én bovenop een crisis van sociale ongelijkheid - hebben samenlevingen banken nodig die hen helpen een sociaalecologische economie uit te bouwen. We moeten welvaart produceren binnen de grenzen van wat de aarde aankan. Zoals de Belgen vroeger hun ASLK-bank de uitdrukkelijke opdracht gaven om van heel veel inwoners huiseigenaren te maken, zo zijn er opnieuw banken nodig die de betaalbare leningen leveren om van elke woning een lage energiewoning te maken, om energiecoöperaties in alle gemeenten te laten investeren in windmolens en andere hernieuwbare energie, om de industrie te financieren die ons elektrische voertuigen levert en het investeringsgeld te leveren voor een verstandig elektriciteitsnetwerk waaraan we zowel energie kunnen leveren als energie van afnemen.

Nu de meeste privégrootbanken volledig onbekwaam blijken te zijn, hebben de Belgen een schitterende kans om opnieuw overheidsbanken en coöperatieve banken uit de grond te stampen - door onder andere van Fortis opnieuw de ASLK te maken. Zo kunnen ze de financiële wereld opnieuw verplichten om te werken in dienst van de samenleving, om de economie vooruit te helpen in plaats van ze onderuit te halen. Zo kunnen spaarders opnieuw gerust zijn dat hun geld niet vervliegt, maar dat het nuttig wordt ingezet. Zo kunnen de werknemers opnieuw werkzekerheid hebben en hun fierheid terugwinnen doordat ze niet langer worden verplicht om hun klanten op te lichten met onbetrouwbare of zelfs waardeloze producten.

Nu al vele maanden lang wordt dit levensbelangrijke debat in de politiek, in de media en zelfs in het middenveld niet gevoerd. Erger nog, België verzuimt volledig de keuzes te maken die de beste toekomst kunnen verzekeren. Dat is intussen een heel slechte gewoonte. In dit land zijn de huizen ontzettend slecht geïsoleerd en loopt men ver achter op vlak van hernieuwbare energie. De schitterende kansen om bij de eersten de windmolenindustrie, de zonnefabrieken en de elektrische auto uit de grond te stampen, zijn allemaal gemist. Ecologisch en financieel scheuren de Belgen zich de broek aan het volstrekt onbegrijpelijke Electrabel-monopolie. En nu is het land zo dom om het cruciale geldwezen opnieuw volledig uit te leveren aan totaal onbetrouwbare grootbankiers. Kan iemand uitleggen hoe dat komt?

Toch kan het anders. Neem de ooit ultraliberale professor Paul De Grauwe. Die is blijven nadenken en heeft zich in zijn meest recente boeken eigenlijk tot een andersglobalist ontwikkeld. Hij pleit, al een tijdje zelfs, voor een overheidsbank. Toegegeven, voor hem is dat uit nood geboren en geen langetermijnoptie. Het is trouwens waar, wie ervoor pleit dat de samenleving opnieuw over eigen financiële instrumenten zou beschikken, moet serieus uitkijken dat die niet gepolitiseerd mismeesterd raken en dat ze aan een strenge regelgeving onderworpen zijn waar nauwgezet de hand aan wordt gehouden. Om volledig betrouwbaar te zijn, hebben zulke banken echt onafhankelijke bestuurders nodig. Hij zal het zich misschien moeilijk kunnen voorstellen, maar laat Paul De Grauwe daar alvast één van zijn, de eerste, kritische bestuurder van onze nieuwe overheidsbank?

Dirk Barrez '

Barroso: "Commissie schreef geschiedenis"

De presentatie van het klimaatpakket was voor Europees Commissievoorzitter José Manuel Barroso een groot moment. Geflankeerd door drie commissarissen begon Barroso zijn persconferentie met de bedenking "de Europese Commissie nam zopas een historische beslissing." Enkele zinnen later luidde het dat "het nationaal kader niet langer volstaat om een antwoord te geven op de uitdagingen waarmee we nu geconfronteerd worden." Verder verzekerde Barroso dat het de absolute topprioriteit van de Commissie is om een internationaal akkoord over de CO2-uitstoot te krijgen.
Voltreffer
Voor de Commissievoorzitter is het pakket een voltreffer. Het gaat om het klimaat, maar ook om de energieveiligheid en de concurrentiepositie van de Europese ondernemingen. Op deze manier zal het mogelijk zijn om jobs veilig te stellen en in de milieusector de leiding op wereldvlak te nemen, zo zei de Portugees.
De kostprijs van het hele pakket wordt door de EU-Commissie gerelativeerd. Het gaat over 0,45 procent van het Bruto Nationaal Product of 60 miljard euro per jaar. "Per burger betekent dat 3 tankbeurten per jaar", zo becijferde het dagelijks bestuur van de Europese Unie.
Olieprijs
"Als we niets doen, zo blijkt uit het rapport-Stern, zullen we allicht tien keer meer moeten betalen", zei de Commissievoorzitte." Volgens Barroso kan die berekening nog een stuk lager uitvallen. De Commissie maakte haar berekening op basis van een olieprijs van 61 dollar per vat. Op dit ogenblik bedraagt de olieprijs meer dan 80 dollar per vat. "Bijgevolg kunnen de baten aanzienlijk hoger liggen, dan de geplande besparing van circa 50 miljard euro aan buitenlandse olie en gas", zei Barroso.
2009
Hij wil dat het pakket nog deze legislatuur door de Raad en het Europees Parlement wordt goedgekeurd. "Het doel is het eerste semester van 2009, maar misschien is het tweede semester van 2008 nog haalbaar", zei hij, alluderend op de periode onder Frans voorzitterschap. "Ik ben ervan overtuigd dat we ruime steun voor deze voorstellen zullen krijgen", verzerkerde hij.
CO2-heffing
De Commissievoorzitter stelde wel dat er over de ontwerprichtlijnen nog kan gepraat worden. Toch liet hij duidelijk verstaan dat de grote lijnen zo goed als vast liggen. "Ik kan me niet voorstellen dat over hernieuwbare energie een beter voorstel mogelijk is dan hetgeen nu op tafel ligt". Over de "CO2-heffing" bleef Barroso vaag. Sommige lidstaten dringen er op aan, maar de Commissie wil de stap nu zeker niet zetten. Ze wil eerste alle kansen geven aan een internationaal akkoord en dan pas beslissingen nemen. "Het internationaal akkoord is de absolute topprioriteit",zei Barroso, eraan toevoegend: "Op geen enkele manier willen we via een achterdeur het protectionisme binnen halen. We willen immers precies het tegendeel: de deur openen".

Bron : Website van De Morgen , posting dd 23 jan 2008

Een beetje historiek, toelichting en commentaar

Een jaar geleden beslisten de Europese leiders om het voortouw te nemen in de strijd tegen de opwarming van de aarde en de 20-20-20 doelstellingen vast te leggen. 20 % minder uitstoot, 20 % meer hernieuwbare energie en 20 % zuiniger verbruik in vergelijking met 1990. En als landen zoals de VS, China en India bereid zijn om belangrijke inspanningen te doen zou men de uitstoot eventueel tot 30 % willen laten dalen. 

Globale doelstellingen versus deze per lidstaat moeten vastliggen in bindende wetteksten voor aandeel hernieuwbare energie en uitstoot. De besparingscijfers zijn aanbevelingen. Eind 2008, uiterlijk 2009 moet dit alles afgerond zijn. 

Prijskaartje voor België ligt niet zo hoog, rekening houdend met het feit dat we nu reeds ver achter lopen, vooral wat betreft hernieuwbare energie. Toch werd er stevig gelobbyd om nog lager te gaan, wegens de vele obstakels en te weinig " potentieel ". De globale Europese kostpijs zou 90 miljard Euro kosten, 0.6 % van het BNP. Voor België zou dat 1.6 miljard zijn, en dat geld is er blijkbaar niet, zegt men. Het zou neerkomen op 3 tankbeurten per jaar. Of amper enkele Euro's per Europeaan per maand. De door België  ( via Verhofstadt ) gevraagde doelstelling zou 8 % zijn, maar het wordt toch 13 % hernieuwbare energie en 15 % minder uitstoot, zoals eerder bekend . Nog steeds heel laag in vergelijking met veel andere Europese landen. En we zouden bepaalde vormen van compensatie krijgen. Deze conservatieve Belgische refleks wordt door anderen " fossiel denken " genoemd : zo weinig mogelijk hernieuwbare energie + kernenergie. En dat levert geen bijkomende jobs op... En het VBO wijst vlotjes naar de gezinnen die hun woningen beter moeten isoleren.   

Buiten de afspraken over doelstellingspercentages per land, zijn er nog andere - in het verlengde - zoals : aanpassingen aan het huidige stelsel van de emissiehandel door stelselmatig de prijs van de vervuiling op te trekken naar een hoger en realistischer markt ( veiling) niveau, met tijdelijke uitzonderingen voor in hoofdzaak zware industrie zoals staal, cement, aluminium, etc. Maar alle sectoren zullen inspanningen moeten leveren , ook de luchtvaart. Er komen ook snellere overheidssteun voor groene projecten, mogelijkheden voor ondergrondse opslag van CO2 en duurzame biobrandstoffen welke de prijs van het voedsel niet beïnvloeden. 

Maar dat het Belgisch " potentieel " beperkt is , zoals overheid en bedrijven beweren, wordt door vele milieuorganisaties en sommige politieke partijen in vraag gesteld , zelfs gelachen : als het volledige potentieel aan duurzame energie en energiebesparing en energie-efficiëntie wordt aangeboord, dan kan dat tegen 2030 tussen de 60 en 90 % dekken, aldus Bart Staes van Groen. Meer windenergie, meer zonnepanelen, meer warmtekracht, minder lekverliezen, zuiniger verbruik zoals met licht, besparingen in de industrie, passiefhuizen... allemaal voorbeelden die dit moeten staven, zonder hoge investeringen en met een technologie die bewezen heeft goed en betrouwbaar te zijn. 

Niets aan het klimaat doen, kost 10 x meer ( Stern). De kosten wegen niet op tegen de voordelen. Deze maatregelen, een grote Europese verwezenlijking, zijn goed voor onze planeet, de Europese economie en de Europese burgers. En het geld van de emissierechten, vanaf 2013 zeker op 50 miljard Euro geschat, kan geïnvesteerd worden in hernieuwbare energie. Alle regeringleiders zijn het eens met onze doelstellingen en ben er zeker van dat ze zullen aanvaard worden. En de uitzonderingen, bv vrijstelling van aankoop van emissierechten voor de grote energie-intensieve sectoren, zullen uitzonderingen blijven en stelselmatig verminderen. We moeten naar innovatie, naar concurrentievoordeel, naar nieuwe opportuniteiten en miljoenen andere maar vooral nieuwe jobs en naar energie-onafhankelijkheid, aldus Barroso.    

Bron : Her en der gesprokkeld in de Morgen van de laatste dagen en de Knack van 23/1/2008

Hvandeker : De toekenning van de percentages hernieuwbare energie is gebaseerd op een verdedigbare logika dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen. Concreet : elke lidstaat moet de productie van groene energie opdrijven met 5.75 % + bijkomende inspanningen op basis van het BBP. Op basis daarvan is de inspanning van België tov de andere landen rechtvaardig en billijk. En we hebben troeven en kennis over ecotechnologie in huis en dat moeten we inzetten, ook al zijn we een van de kleinere spelers, met alle nadelen vandien. Maar dat het plan en het beleid ter uitvoering nog heel wat hindernissen zullen tegenkomen, daar ben ik van overtuigd. De eerste slag is gewonnen, de oorlog nog lang niet. Maar het blijft een mijlpaal en erg belangrijk voor de aarde.  

Ook wil ik nog enkele positieve reacties vermelden : Deze van professor Paul De Grauwe, internationale economie, die stelt onder de indruk te zijn van het plan. De Eu steekt zijn nek uit, toont grote moed, wil mee in de klimaatcockpit. Maar sommige landen, waaronder het onze, hebben geen goed figuur geslagen. Het is duidelijk dat vele Belgische politici zoveel mogelijk hebben gedaan om zo weinig mogelijk te doen aan de CO2-uitstoot. Bron : De Morgen dd 26/1/2008.

En de reactie van Paul Goossens : Het plan, een project voor de 21ste eeuw, zet Europa in de cockpit van de wereld en toont aan dat Margaretha Guidone, tot voor kort de groene huisvrouw uit Kappelen en nu - wanhopig en teleurgesteld - naar Canada verhuist, een praatjesmaakster en geen ecologische vluchtelinge is. De rijke staten worden zwaarder belast dan de arme en dat is solidariteit, nog altijd een hoeksteen van de EU. Het is een plan, nog geen beleid, dat de opkomende industrielanden en de armste landen een perspectief biedt, een richting. Veel beter dan de zogenaamde " war on terror " van de VS. Bovendien is het plan een kantelmoment waarbij alle Europese landen een belangrijk bevoegdheispakket afstaan aan Europa, omdat ze er zelf niet kunnen uitgeraken. En hopelijk zal de , in de toekomst meer koolstofarme, Europese samenleving geen rode loper uitrollen voor kernenergie, want dan wordt de slag om olie in geen tijd een slag om uranium. Vrede en ontspanning zullen dan weer heel ver weg zijn. Bron : De Morgen dd 26 jan 2008              

1. Maximumtemperaturen op de Noordpool waren hoger dan het juligemiddelde in Ukkel : Amerikaanse vorsers maten deze zomer temperaturen tot 22 ° op de Noordpool, terwijl de gemiddelde temperatuur er zo'n 5 ° is.

2. Dupont wil af van contract met Total : Federaal minister van Ambtenaren Christian Dupont ( PS) wil het contract van zijn departement met TotalFina opzeggen. De oliemaatschappij is actief in Birma ( sponsoren de militaire junta) en hij wil " een symbolisch voorbeeld " stellen. Zoals Els Van Weert, Elio di Rupo, Laurette Onkelinckx,...

3. Door zuiniger te rijden, en dus brandstof te sparen, rij je niet trager : 170 proefpersonen verbruikten 11 % minder en wonnen zelfs - een beetje- tijd.  

4. Ecover, producent van ecologische was- en schoonmaakproducten,  in Malle is " duurzaamste onderneming " in Vlaanderen : tijdens de Open Bedrijvendag kan je hen bezoeken.

Bron : De Morgen van 4 oktober 2007 

5. Globalisering veroorzaakt zowel goede als slechte zaken. Neem nu het milieu. De enorme groei, dankzij de globalisering, schept een enorme druk op onze milieugoederen en - diensten, op grondstoffen, lucht, water enz. En we hebben geen passend mechanisme om dat te beheren omdat de politiek, als controleorgaan, nog steeds hoofdzakelijk nationaal georganiseerd is terwijl dit soort milieuproblemen supranationaal of zelfs globaal zijn. Dat is een zwakte van het ( vrije ) marktsysteem en de achilleshiel van de globalisering.

Bron : Uit een interview van Raak( oct 2007), maandblad van KWB, met Paul De Grauwe, een bekende economist.