hvandeker

Bron : MO november 2011

Stilaan komt men er achter dat ' grote ' klimaatakkoorden , tussen alle wereldspelers ( groot en klein ) , niet snel mogelijk zullen zijn. Meestal liggen geopolitieke redenen aan de basis van de aarzeling, de weigering, de impasse. En dus zal er op beperktere schaal en daarom niet minder effectief iets moeten gebeuren. Van onderuit, land per land, bewonersgroepen, individuen... Een bloemlezing van mogelijkheden, opportuniteiten, realisaties onderweg of gepland.

1. Zuid-Korea : Het groene groeiplan. Investeringen in O&O van batterijen, elektrische wagens en hernieuwbare energie. Ondersteunen van andere landen die dezelfde weg willen inslaan.
2. China, de grootste CO2-uitstoter, heeft een 5jarenplan om zowel energie te besparen als om hernieuwbare energie ( wind, zon, biomassa en geothermiek) te promoten.
3. Japen, met dank aan Fukushima, voert een doorgedreven klimaatbeleid, mikt op 20 % energiebesparing bij verkeer, industrie en particulieren.
4. India beloofde in Kopenhagen om zijn uitstoot tegen 2020 met 20 tot 25 % te verminderen tov business as usual. Volgens de laatste rapporten zijn de zwaar vervuilende sectoren, energie, staal, aluminium, cement, papier en kunstmest goed op weg. Maar het blijven ' laag hangende vruchten ' en ze willen/moeten verder gaan. India wil, onder druk van de honderden miljoenen armen, een weg vinden om zich verder te ontwikkelen zonder de impact op het klimaat te vergroten. Deze mensen eisen de afvoering van mijnbouwprojecten, bemoeilijken olieconcessies, bestrijden ontbossing en houden grote infrastructuurwerken tegen omwillen van hun milieu-impact en omdat hun overleven wordt bedreigd.
5. Latijns-Amerika REDD de bossen. Ze willen de uitstoot terugdringen door de ontbossing tegen te gaan( met 70 % tegen 2020)  en het bosherstel te stimuleren. Costa Rica wil tegen 2021 klimaatneutraal zijn bv. Ook Cuba is goed bezig met energiebesparing en hernieuwbare energie.
6. Afrika zet in op slimme landbouw en wil een klimaatbestendig landbouwmodel ontwikkelen en implementeren, met de hulp van financiële instellingen en rijkere landen.
7. Ontwikkelingslanden, niet alleen BRIC maar ook Zuid-Afrika en zelfs de minst ontwikkelde,  engageren zich meer dan de traditionele rijkere landen.  
8. Duitsland, Europese koploper, wil dus ( veel) verder gaan dan de EU in zijn geheel. Zelfs met een uitdoofbeleid voor de kernenergie .
9. Transitiebeweging in Europa en ( veel ) verder wil het verborgen potentieel mobiliseren en een buffer vormen tegen de klimaat- en oliecrisis.   
10. Steden maken het verschil. Meer dan 50 % van de wereldbevolking woont in de stad en tegen 2050 zal dat 80 % zijn. Het Internationale Netwerk van Lokale Groene Initiatieven ( Iclei) met 1.220 aangesloten steden vindt dat steden het verschil kunnen en moeten maken. Steden willen tegen 2020 zowat 35 tot 40 % minder uitstoten. Europese Groene Hoofdstad voor een jaar is daar een uiting van.  

Hvandeker : Blijkbaar zijn velen ervan overtuigd dat we op een punt gekomen dat we niet meer naar elkaar moeten kijken, maar effectief de handen uit de mouwen steken. Het is geen kwestie meer van kiezen, het is van moeten. Dat de opwarming er komt, is zeker. De vraag is : hoeveel en tegen wanneer ? Het voorzichtigheidsprincipe kan nooit ver weg zijn in deze discussie... 

Bron : Website Radio 1, Peeters en Pichal.

Op maandag 24 oktober gaat in Brussel het eerste Belgische asbestproces van start. Françoise Jonckheere spande een burgerrechtelijk proces in tegen de voormalige asbestfabriek Eternit. Françoise was een zogenaamd omgevingsslachtoffer van de Eternitfabriek van Kapelle-op-den-Bos, waar asbestcement werd geproduceerd. Zijzelf werkte nooit in de fabriek, maar overleed in 2000 aan de gevolgen van asbestkanker (mesothelioom), een ongeneeslijke vorm van kanker die door asbest wordt veroorzaakt. Haar echtgenoot, Pierre Jonckheere, werkte er bijna dertig jaar lang als ingenieur. Hij stierf in 1987 aan mesothelioom.

In principe hebben asbestslachtoffers recht op een vergoeding van het Asbestfonds, maar als ze daar aanspraak op willen maken, moeten ze afzien van een juridische procedure. Dat staat in Artikel 125 van het Asbestfonds.

Sven trekt naar Kapelle-op-den-Bos met Eric Jonckheere, zoon van Pierre en Françoise.

Hvandeker : de verontwaardigden en  indignados te lande hebben terecht oog voor vele dingen die fout lopen in onze maatschappij. Als er nu iets is dat fout liep/loopt en zal lopen is het verhaal van de asbest en haar slachtoffers, in het verleden, vandaag en in de toekomst. Ik heb een vermoeden dat de uiteindelijke verantwoordelijken nooit zullen gevonden, laat staan veroordeeld worden. De doofpot staat al klaar... En de wet zegt : als je geld uit ' het fonds ' ontvangt heb je geen recht meer op de waarheid. Wie heeft die wet in godsnaam gestemd ? Ik ben sterk verontwaardigd over de waarschijnlijke gang van zaken, wie nog ? Hier, op dit proces, zou minstens moeten geweten zijn vanaf wanneer men zeker wist dat het fout zou lopen ! En beseffen wij wel dat in vele publieke en privé gebouwen dit goedje nog steeds aanwezig is ? Ja, ook in scholen waar onze kinderen en kleinkinderen dagelijks vertoeven. De vervuilers zouden ook die sanering moeten betalen, toch ?

Bron : Brief van de dag in DM van 20.10/11 is van de hand van Linus Vanhellemont, een indignado, een verontwaardigde aan de oudere en vooral jongere politici die blijkbaar nog steeds niet begrijpen waar het over gaat. De politiek zoals ze vandaag functioneert kan de maatschappij, een veel complexere samenleving, niet meer vertegenwoordigen. Er is meer individualisering, globalisering, arbeidsdeling, verstedelijking, wegvallen van de zuilen, immigratie, een diverse bevolking en massamedia om dit te onderbouwen. Met andere woorden : het huidige democratisch bestel is politiek impotent en wij willen een ander, meer verfijnd, democratisch model waarbij de bevolking zelf macht heeft in de debatten.

Met andere woorden : wij hebben vandaag geen echte democratie meer.

Hvandeker : Ik zeg niet dat ik begrijp wat ze bedoelen, maar het begint wel duidelijker te worden. En naarmate het duidelijker wordt, denk ik ook dat de eisen scherper en concreter zullen worden. De voorstelling 1 % versus 99 % is misschien niet helemaal correct, toch is dit duidelijk genoeg om aan te voelen waar de ' verontwaardigden ' naar toe willen. En ze hebben in grote lijnen gelijk, ook al trachten anderen hun stellingen en gedragingen te ondermijnen door uitspraken zoals : ' ze weten zelf niet wat ze willen ' , heel kort door de bocht en doorzichtig tot en met.

Bron : De Bond 7 oktober 2011, artikel van Chris Dutry : ' Een omstreden energiebron.

Schaliegas, shalegas ( Engels ) is een gas dat zich bevindt onder de grond, tussen lagen harde leisteen. Niet alleen in de VS ( 7625 m³) maar ook in Europa zijn er enorme voorraden aanwezig : 5300 m³ in Polen, 5600 m³ in Engeland, 2430 m³ in Frankrijk...genoeg om 50 tot 100 jaar voort te kunnen.

Om het te winnen is een combinatie van 2 technieken nodig : hydraulische fracturatie samen met horizontale boringen in de leisteenlaag. De vloeistof om dat te bewerkstelligen is samengesteld voor 99 % uit zand en massa's water alsook voor 1 % uit pure chemie. Na de behandeling die 3 weken duurt en ongeveer 3,5 miljoen Euro kost komt er water naar boven dat zout is, licht radioactief en arseen, benzeen en kwik bevat. En moeilijk te zuiveren valt...

Het resultaat van deze operatie is methaangas, dat onverbrand 20 x sterker is dan CO², gemakkelijker bij het proces kan ' verloren ' worden. Kortom de klimaatvriendelijkheid van dit proces is erg onzeker. Zo onzeker dat er een moratorium kwam in Philadelphia, alsook in Quebec. In Frankrijk is er nu reeds een totaalverbod op schaliegasontginning.

Steeds meer wordt duidelijk hoe energiewinning en waterbeheer met elkaar verweven zijn, een aspect dat al te lang onopgemerkt is gebleven.

Hvandeker : Steeds weer vind ik dat Chris Dutry in De Bond verschrikkelijk interessante artikelen over milieu, energie, klimaat en dergelijke schrijft.

Ook in dit geval moet de schaliegasontginning verboden worden wegens veel te schadelijk voor het milieu, in afwachting dat er veel meer zekerheid is dat alles als veilig wordt bevonden. En dan nog : er zijn alternatieven genoeg en laat klimaatvijandige materialen zitten waar ze zitten, in de grond.

Bron : DM 7 oktober 2011

Europese parlementairen eisen dat zowel transport, huishoudens, lucht- en scheepvaart en landbouw letterlijk hun duit in het zakje doen bij de omschakeling naar een groene economie, als het over brandstofheffingen gaat. Technologie en heffingen samen kunnen een tijdige omslag bewerkstelligen. Een eerste idee is de belasting op diesel te verhogen omdat het gebruik ervan nefaster is voor het milieu. De basis is de werkelijke hoeveelheid energie die verbruikt wordt en de CO² uitstoot die daarmee gepaard gaat. Diesel heeft een grotere milieu-impact dan benzine, bijgevolg worden heffingen op diesel op termijn opgetrokken en op benzine blijft die onveranderd. Vandaag is de uitstoot van CO² per inwoner laag in landen waar de diesel ( zeer) duur is.  

Volgens milieu-econoom Johan Albrecht zetten belastingen op negatieve zaken, zoden aan de dijk omdat ze de enige zijn die uiteindelijk welvaart scheppen ipv te vernielen. Maar de dieselconsument zal dat niet meteen ' lusten '. 

En in België is daar nog ruimte voor  : groene belastingen maken slechts 5 % uit van de totale belastingen terwijl dat in Nederland en Denemarken 10 % bedraagt. En daar zijn geen drama's ontstaan. Volgens Kathleen Van Brempt ( Spa) kunnen de dieselheffingen dienen om de belasting op arbeid te verminderen. Het extra loon dat wordt overgehouden kan dan dienen voor de omschakeling naar schonere energie.

Hvandeker : Vermits , zoals meestal het geval is, de stijging van de dieselheffingen gespreid worden in de tijd, is dit een haalbare kaart, maar om effectief te zijn zou het allemaal niet zo lang mogen duren. En de inspanningen zouden  rechtvaardig moeten verdeeld worden. Maar dat de vervuiler betaalt, lijkt mij logisch. Op die manier is er een correcte toewijzing van de kosten in het product.   

1.DM 5/10/11 : Europese Unie zegt neen tegen vervuilende teerzandolie. Omdat de als milieuvriendelijke alternatieve aangekondigde energiebron in feite vervuilend is. Canada en de VS lobbyden vergeefs maar de vervuilingswaarde van teerzandolie bleek uiteindelijk veel te hoog. Het winnen ervan vervuilt de rivieren, pompt giftige stoffen en co² in de lucht en maat van bossen vervuild en dor land. 
Hvandeker : Oef, maar we weten dat lobbymachines nooit stil vallen.

2. DM 4/10/11: De VN denken eraan om naast genocide ook ecocide te bestraffen als internationale misdaad. Er was een testproces in London waarin 2 oliebaronnen veroordeeld werden voor de vernietiging van het milieu en de natuur door het winnen van teerzandolie in Canada en het vervuilen in de Golf van Mexico. Ecocide wordt dan gedefinieerd als ' de uitgebreide schade aan of vernietiging of verlies van ecosystemen in een bepaald gebied , door menselijke activiteit of andere oorzaken met een dusdanige reikwijdte dat het vreedzame gebruik van het gebied door de inwoners flink is verminderd '. Beslissing om ecocide te erkennen als internationale misdaad wordt verwacht in 2012.
Hvandeker : Een extra juridische mogelijkheid op hoog niveau van het principe dat de vervuilers moeten boeten en betalen. Maar ook sensibilizering en de druk van de klanten om ' proper ' bezig te zijn, zijn mogelijkheden die erg belangrijk zijn en blijven.

3. DM 5/10/11: Elektrowinkels in Europa moeten oude elektro ( e-waste ) terugnemen, ook al doet de klant geen nieuwe aankoop. Dat staat in de nieuwe Europese richtlijnen om te voorkomen dat dit afval op een lokale of een buitenlandse , meestal in een ontwikkelingsland ) vuilnisbelt terechtkomt wat een snel groeiende vorm van misdaad in Europa aan het worden is.
Hvandeker : Regelgeving is dringend, maar zonder controle nutteloos en niet effectief.

4. DM 3/10/11 : Binnen een jaar moeten 3.000 electrische huurauto's beschikbaar zijn op 1.000 halteplaatsen in Parijs.  Investering 1,5 miljard Euro's, een max km/uur van 130 en een radius van 250 km met als laadtijd 4 uur. De wagens hebben autoradio en GPS, alsook een systeem die vrije ' haltes ' aangeeft en reserveerbaar maken.
Hvandeker : Alle baten helpen een beetje.

5. DM 4/10/11 : Denemarken voert een ' vettaks ' in en maakt ongezonde producten duurder. Die taks zou kunnen dienen om gezond voedsel goedkoper te maken zodat de taks niet kan gezien worden als vulling van de staatskas maar een middel om te sturen. Nederland overweegt dan weer een ' vleestaks ' in te voeren. Ook hier is het de bedoeling om aan mensen te vertellen dat de consumptie van vlees het milieu belast.
Hvandeker : ik zie in dit soort maatregelen geen enkel probleem, integendeel.   

Bron : Weekend Knack over Wonen, 28 september 2011

Wetende dat een ideaal iets is om na te streven, maar in wezen in zijn volledigheid onbereikbaar is, kan het toch wel nuttig zijn om te weten wat de doorsnee Vlaming een ' ideale leefomgeving ' vindt. Resultaten van een recente enquête uitgevoerd in opdracht van minister Muyters, ter voorbereiding van een nieuw beleidsontwerp ruimte.

1. Beter openbaar vervoer en autoluwe binnensteden.

2. Terugdringen van het autoverkeer door te zorgen van meer ' nabijheid ', waarbij de afstand tussen werken, wonen en winkels kleiner wordt.

3. Betaalbaar wonen is belangrijk alsook het groene karakter van de leefomgeving.

4. Mede zorg dragen voor het behoud van open ruimte, niet alleen in de stad maar ook op het platteland, door efficiënter en creatiever om te gaan met de beperkte ruimte die we in Vlaanderen hebben.

5. We benadrukken het belang van ruimte voor water, we willen geen bouwvergunningen meer in potentieel overstromingsgebied  en groene energie.

Meer info op : www.beleidsplanruimte.be voor het volledige rapport ( zou moeten beschikbaar zijn einde september)

Hvandeker : hopelijk leest minister Muyters zelf de resultaten van deze enquête en houdt er, als politicus van de 21ste eeuw, echt rekening mee. In afwachting kunnen we een en ander zelf in het oog houden, druk zetten en zelf, lokaal, vele kleinschalige dingen proberen aan te pakken. We mogen niet alles verwachten van  ' de politiek ' en zeker niet als ze beginnen te rekenen... verkiezingen, stemmen, budgetten, overschotten en vooral tekorten. 

Er is niet altijd veel nieuw nieuws onder de zon, maar soms worden er dingen opnieuw en zo mooi geformuleerd dat ze voor mij nog wat duidelijker worden. En dat heeft soms vooral te maken met de auteur ... Enkele voorbeelden.
 

1. Bron : Knack weekend special, dag van de Architectuur op zondag 9.10.11
www.dagvandearchitectuur.be

a. De stad is de meest duurzame vorm van samenleven, zegt Antwerps stadsbouwmeester Kristiaan Borrel.
- We zitten momenteel, door regelgeving, subsidies en fiscale mechanismen, in een situatie waarbij men de bouw van een passiefhuis - villa aan de rand van de stad ( met 2 auto's voor de deur die dagelijks moeten uitrukken om op het werk te geraken ) - naar energieverbruik beter beloond dan bv het vernieuwen van een gewoon rijhuis in Borgerhout waarbij heel de week de auto niet wordt gebruikt.
- Er duiken meer en meer particuliere initiatieven op waarbij oude fabriekspanden, grote herenhuizen en binnengebieden, worden omgevormd tot collectieve woonfaciliteiten. De moderne Antwerpenaar wil weg van het ' huisje, tuintje in de stad ' idee.
- Participatie is meer dan communicatie. Ik pleit voor nog meer inspraak, maar op een vroeger moment. Er moet van bij het voortraject, dus nog voor er ook maar iets op papier staat, naar de mening van de toekomstige gebruikers gevraagd worden.

b. Participatie : architectuur met iedereen, Kristiaan Borrel.
- De participatiegedachte staat voor het inzetten van de directe en indirecte gebruikers om een actieve rol te spelen in het ontwerpproces.  Zo krijgt de bevolking , de toekomstige gebruikers, meer inspraak in het stedebouwkundige beleid van haar stad of gemeente. Dikwijls wordt bij die laatste vorm van participatie gewerkt met zogenaamde projectgroepen. Deze bestaan uit vertegenwoordigers van verschillende openbare sectoren, die elk de belangen van hun domein zullen verdedigen. Een goed voorbeeld was Park Spoor Noord waar heel regelmatig inspraak van de omwonenden werd gevraagd.
- Als voorbeeld van indirecte gebruikers zijn er de geplande ontwikkelingen aan de Scheldekaaien, waar de enquête ook door zeer veel niet-Antwerpenaren werd ingevuld.

c. Studentenstad 2.0, Kristine Verachtert, hoofd Ruimtelijke Planning van de stad Leuven.
- De tijd van open en halfopen bebouwingen is voorgoed voorbij. We moeten gaan naar compacte woonvormen die aan de behoeften van verschillende doelgroepen voldoen, zonder dat we hierbij iedereen een kavel met vrijstaande bebouwing kunnen bieden.
- De ontwikkelaars en architecten gaan extreem ver in zuinig energieverbruik. Voor het project Tweewaters gaat men zoeken naar eigen energieproductie en daarbij denkt men oa aan warmtekrachtkoppeling die niet alleen voor de site zelf maar ook voor de aangrenzende wijken zal kunnen dienen.
- De vraag naar kleine woonunits ligt zeer hoog, ook omwille van de groeiende populatie aan studenten en andere alleenstaanden.
- Om de groei aan alleenstaande jongeren en medioren op te vangen is het nodig om, zonder te knagen aan de prachtige landschappen die onze stad omgeven, nog meer de kaart van de inbreiding te trekken.

d. Gezocht, trendbreuk voor collectief wonen, Christophe Grafe, directeur Vlaams Architectuurinstituut.
- Groepswoningbouw wint aan belang, mede door veranderende gezinssituaties en vooral door de steeds duurdere grondprijzen.
- Bij collectief wonen wordt er nog teveel gefocust op de objecten zelf en te weinig op de woonomgeving. Teveel op typologie en teweinig op planologie.
- Het Zuid-Europese model, waar de middenklasse gewend is te wonen in stadsappartementen met vaak mooi vormgegeven buitenruimten en waar collectieve ruimten , zoals een gedeelde daktuin, deel uitmaken van het wonen.