20-04-10

Te simpel, te conventioneel, te naïef ?

6293_toparticlephoto

Proberen om gelukkig te zijn. Ons hele leven zijn we daarmee bezig. Maar hoe word je gelukkig? Vroeger zou het antwoord eruit gevlogen zijn: door meer geld te verdienen, door rijk te worden, door alles te hebben wat daarbij hoort. Zo bereikte je het hoogste geluk. Jammer genoeg, of gelukkig, is geluk niet te koop.

«Sinds vijftig jaar doen de burgers het in het Westen op bepaalde vlakken erg goed: ze zijn rijker, ze werken heel wat minder, ze hebben langer vakantie, ze reizen meer, ze worden ouder en hun gezondheid is beter. En toch zijn ze niet gelukkiger »(1), stelt Richard Layard, economist en auteur van «Waarom zijn we niet gelukkig»(2).

Deze vaststelling wordt vandaag algemeen aanvaard. Verschillende studies tonen aan dat de volkswijsheid «geld maakt niet gelukkig» inderdaad klopt (zie onder andere de website http://www.happyplanetindex.org/). Boven een bepaald plafond (armoedebestrijding blijft een enorme sociale uitdaging!), zorgt een hoger inkomen niet meer voor een beter leven.

Deze ontkoppeling tussen welzijn en koopkracht bracht de maatschappij van de ‘over-consumptie' in het diskrediet, ook al blijft ze ons via talloze reclameboodschappen voorhouden dat ze zorgt voor schoonheid, sereniteit, vreugde enz. Het gelukskompas van de jaren tachtig is kapot en de weg naar het geluk lijkt plots heel wat minder duidelijk.

Beangstigend? Ongetwijfeld, maar tegelijk is het ook een enorme kans om de basis van onze persoonlijke ontplooiing opnieuw te definiëren. Beter nog, het nieuwe geluksmodel kan ook goed nieuws zijn voor de planeet. Want sommige consumptiepleziertjes, die misschien zelfs bijdragen tot het globale welzijn, zijn niet in overeenstemming met de grenzen aan onze natuurlijke rijkdommen. Als de mensen afzien van allerlei materiële excessen, is de aarde niet alleen verlost van de consumptiedruk en de dolle race naar onophoudelijke groei. Ze zou ook te maken krijgen met een duurzaam geluk, dat vooral voortvloeit uit waarden die de natuurlijke rijkdommen niet uitputten. De overwinning van ‘Zijn' op ‘Hebben'.

Sober geluk (beter bekend als «vrijwillige eenvoud») is een van de initiatieven die burgers nemen om ‘beter te leven'. Ze zien bewust af van materiële goederen om zich te kunnen concentreren op de meer fundamentele dimensies van het leven. Ze trekken bijvoorbeeld meer tijd uit voor hun naasten en starten met een intensere spirituele zoektocht. Een dergelijke soberheid verkleint uiteraard onze ecologische impact aangezien ze uitgaat van een erg bescheiden gebruik van materiële goederen.

Minder extreem en meer gericht op een groter publiek is NEF (New Economics Foundation), een Britse Welzijnsstichting. De stichting presenteerde een toekomstgericht onderzoek uitgaande van vijf vormen van fundamenteel gedrag, waarvan bewezen is dat ze uiteindelijk leiden naar individueel geluk (3) : communiceren met onze omgeving, lichamelijke inspanningen doen, openstaan voor het mooie in de wereld, leergierig blijven, en, geven.

Dit gedrag heeft een effect op onze geestelijke gezondheid. Het verbetert onze relatie met de wereld, en speelt een sleutelrol in zaken die essentieel zijn voor de mens zoals zelfredzaamheid, vaardigheden en zelfvertrouwen. Dit gedrag levert ook iets op (een gift leidt tot een bedanking). Het verhoogt namelijk ons «geestelijk kapitaal», een geestelijke batterij die ons in staat stelt om positief, evenwichtig en harmonieus om te gaan met de hindernissen in het leven.

De vijf hierboven vermelde vaardigheden zijn op elke leeftijd belangrijk en vereisen weinig of geen consumptie (tenzij dat u kiest voor een Formule1-race als fysieke activiteit...). Ze bevorderen het welzijn via een intern proces, via de ontwikkeling van een individu dat openstaat voor de wereld. De uitdaging bestaat erin dat welzijn in de 21ste eeuw een geslaagde transitie zou moeten maken van een geluk uit het verleden dat uitgaat van een consumptiekeuze, naar een geluk van de toekomst dat steunt op sociale en medische vooruitgang. Het gaat dus om een diepgaande, positieve, menselijke en gedematerialiseerde benadering. Vanuit dit geluksconcept hebben we zin om de vele vormen van zingeving en potentiële mogelijkheden die ons levenstraject in petto heeft, te ontdekken.

Lijken deze vaardigheden een beetje simpel als oplossing? Dat kan. Zijn ze conventioneel? Het zij zo. Het is goed ze in het achterhoofd te houden. Naïef? Misschien. Maar tot bewijs van het tegendeel: tot nu toe heeft de mens er nog niets beters gevonden.

Bron : de website www.duurzameontwikkeling.be

Hvandeker : Transitie van het ' hebben ' naar het ' zijn ' lijkt mij de belangrijkste pssage uit dit betoog, alsook het feit dat anders ( en soberder ) gaan leven een kleinere ecologische impact heeft.  

 


De commentaren zijn gesloten.