15-02-08

Bekend volk op Antarctica

stadgentopantarctica

Waarom er geen vlag staat op het Eiland Gent ?
Enkele Gentenaars zetten als eersten voet aan wal op maagdelijk eiland in Antarctica

GENT - Ergens in het onmetelijke Antarctica ligt een eilandje van een zakdoek groot met de naam Gent, zo genoemd door de Belgische poolreiziger Adrien de Gerlache tijdens zijn expeditie in 1897-1898. Tien dagen geleden zetten enkele tientallen toeristen er als allereerste mensen in de geschiedenis voet aan wal. De Gentenaars mochten eerst aan land. Ze klommen op de top van de heuvel in het midden van de eiland en zongen 'Mijne Vlieger'. Echt waar.

Ik moet eerlijkheidshalve zeggen dat er vals gezongen werd en dat na één strofe niemand nog de tekst kende', lacht Didier Volckaert, die op donderdag 29 januari, samen met een handvol andere Belgen, als eerste mens ooit het Eiland Gent betrad.

'Eerst was er zelfs een kleine discussie over wat nu de definitie was van Gentenaar. Er is zelfs een kleine dialecttest aan voorafgegaan. Uiteindelijk bleven er een twintigtal uitverkorenen over die met twee Zodiacboten eerst naar het eilandje werden gebracht. Een kwartier later volgden dan de andere Belgen.'

Veel is er niet te zien op het Eiland Gent. Het is een vrij platte, stenen kluit van hooguit vijf bij twee kilometer waaruit zich in het midden een stompje verheft dat niet eens zo hoog reikt als het Belfort. Op de smalle stenen strandstrook na is het geheel bedekt met ijs.

'En dieren zijn er ook al niet te zien', zegt Didier Volckaert. 'Maar het weer was uitstekend en het uitzicht fenomenaal. Ik heb mijn hele jeugd vanuit het vensterraam kunnen genieten van het zicht op de Gentse torenrij, maar dit was toch nog van een ander kaliber.'

Didier Volckaert (36) was een van de 65 Belgen die vorige maand deelnamen aan een twee weken durende trip naar Antarctica. Hij werkt aan een documentaire waarin de vergelijking wordt gemaakt tussen de oorspronkelijke reis van De Gerlache, de Euronav-expeditie van Dixie Dansercour en de toeristische trip. Hij mikt op de Gentse Feesten voor de première.

Toeristen kunnen één keer per jaar Antarctica bezoeken met een Brugs reisbureau, maar deze keer stond de reis in het teken van de poolexpeditie die de Belgische ontdekkingsreiziger Adrien de Gerlache ondernam in 1897 en 1898. Tussen 22 januari en 4 februari volgden een honderdtal toeristen met de Noorse ijsbreker Polar Star het spoor van de Belgica-expeditie. Onderweg was ook in een rendez-vous voorzien met Dixie Dansercour, die tegelijk zijn eigen tocht maakte.

Hoogtepunt van de trip was een landing op de vier eilanden die door De Gerlache werden bedacht met de naam van Belgische steden en provincies: Brabant, Antwerpen, Luik en Gent.

'Het Eiland Gent is veel kleiner dan het Antwerpen- en het Brabanteiland omdat de stad Gent een minder gulle sponsor was', legt Volckaert uit. 'De gemeenteraad van de stad Gent keurde indertijd de storting goed van 1.000 frank, wat in die tijd niet weinig was. De professoren van Gent zamelden nog eens 270 frank in.'

De Gerlache heeft tijdens zijn expeditie enkele tientallen eilanden en plekken een naam gegeven. Soms bedacht hij familieleden, kennissen en bemanningsleden met een eilandje, maar meestal was de naamgeving een manier om sponsors te bedanken. Tot mijn verbazing en niet geringe trots merk ik bij het doorbladeren van het boek over de expeditie dat een kaap mijn eigen familienaam draagt.

Kaap Neyt blijkt genoemd naar een Gentse generaal die als een van de eersten een som stortte op de rekening van de expeditie. Daar moet ik ooit heen!

De Belgica-expeditie, die was opgezet door industrieel Ernest Solvay en De Gerlache zelf, was een van de eerste zuiver wetenschappelijke ontdekkingsreizen. 'Daarvoor woog het commerciële altijd door', zegt Volckaert. 'Er moesten altijd wel robben of walvissen gevangen worden.'

Aan boord bevonden zich ook een jonge James Cook en Roald Amundsen, die later hun eigen poolreizen zouden organiseren. De Gerlache voerde 21 landingen uit, maar liet het Eiland Gent links liggen. Ofwel omdat hij het niet de moeite vond, ofwel omdat je er niet kon landen omwille van steile ijswanden die ondertussen zijn weggesmolten. 'Ironisch genoeg konden wij door de opwarming van de aarde wellicht als eerste mensen voet aan land zetten op het eiland.'

In tegenstelling tot het Antwerpeneiland dat 'bezet' wordt door de Amerikanen, die er een militaire basis hebben neergepoot, is het Eiland Gent afhankelijk van niemand, ook niet van België.

'Cook, die een Amerikaan was, kon maar niet begrijpen dat België al die nieuw ontdekte plaatsen niet opeiste. Veel andere landen hebben wel claims gelegd op lokaties in Antarctica. Claims die overigens geen enkele wettelijke basis hebben, want er bestaan geen wetten op dat lege continent. Eigenlijk kan je er je vrouw naar toe meenemen en haar daar op een ijsschots straffeloos doodschieten.'

'Het valt trouwens op dat de belangstelling voor Antarctica weer aan het toenemen is. De wedloop lijkt opnieuw losgebarsten. Onlangs is er een Russische duikboot opgemerkt en dan volgen de anderen natuurlijk. Ik hou mijn hart vast als daar ooit iets waardevols in de ondergrond wordt gevonden.'

Ondertussen blijft Antarctica nog een tijdje het domein van de robben, de zeeolifanten, de vinvissen en de pinguïns.

Behalve aan de statig voorbijdrijvende immense kathedralen van ijs vergaapte de filmmaker zich ook aan de andere toeristen van divers pluimage. 'Bernard de Gerlache was mee, de kleinzoon van de ontdekkingsreiziger, en Jozef Verlinden, de autoriteit op het gebied van de Belgica-expeditie maar even goed waren er rijke industriëlen aan boord die Antarctica op hun verlanglijstje hadden staan van extreme ervaringen en die met de satelliettelefoon aan dek hun aandelenkoersen volgden. Anderen hadden het brood uit hun mond gespaard om 7.500 tot 9.000 euro te betalen voor een kajuit en er was ook een man wiens vriendin met hem had gebroken en die de reis beschouwde als een meditatief keerpunt in zijn leven.'

Sinds de expeditie mag Didier Volckaert zich officiële ambassadeur van Antarctica noemen. 'De reis heeft me er echt wel van bewust gemaakt hoe belangrijk het milieu is. En hoe fragiel. Als daar de boel smelt, is de hele wereld om zeep.'

En neemt de druk van het toerisme op het milieu van Antarctica niet toe? 'Ook daar zal mijn film over gaan. Eigenaardig genoeg is het de IAAT, een vereniging van reisbureaus, die afspraken heeft gemaakt om het continent zo proper mogelijk te houden. Iedere reis wordt begeleid door een expeditieleider die eerst aan land gaat en bepaalt waar men mag gaan en staan.'

'Hoe graag sommigen het ook hadden gehad, er is geen Belgische of Gentse vlag geplant op het Eiland Gent omdat als algemene regel geldt dat je in Antarctica niks mag meenemen en niks mag achterlaten.'

'Voor elke landing werden alle kleren gedesinfecteerd en rugzakken gestofzuigd om te voorkomen dat zaden of sporen uit onze contreien zouden overgeheveld worden naar het vasteland van Antarctica.'

'Omgekeerd werden bij de terugkeer aan boord onze kleren in een speciale kamer gehangen. Maar dat was ook om te ontgeuren. Ik kan je verzekeren dat als je tussen tienduizenden pinguïns staat, de geur van guano niet te harden is. (Lachend) Laat je niks wijsmaken: Antarctica stinkt!'

Het volledige reisverslag van de Polar Star-expeditie op: www.asteriaexpeditions.be/antarctica2008/

 Geert Neyt

16:36 Gepost door hvandeker in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.